| ...... ... |
.. |
. |
.. |
. |
. |
CÓ NHIỀU CÁCH ĐỊNH NGHĨA
PHẬT GIÁO LÀ GÌ ?
Thích Đức Tĩnh
Điều trước
nhất xin được phép thưa rằng: Phật giáo được sáng lập trên căn bản trí
tuệ, lấy trí tuệ làm nền tảng để giải thoát con người.Cũng vì vậy Phật
giáo được xem là đáp số thích hợp và gần gũi với khoa học về những quy
luật tự nhiên của cuộc sống. Phật giáo chủ trương công bằng, con người
có quy luật nhân quả (Dhamma niyama) tức là con người là chủ nhân
của chính mình. Phật giáo cũng lại chủ trương xóa bỏ những nỗi lo sợ vu
vơ về sự chết thường ám ảnh con người.
Phật giáo
không phải là một tôn giáo (Buddhhism is not a religion) vì Phật giáo
không phải là một tín ngưỡng có hệ thống, lấy đức tin và tôn sùng lễ bái
làm cứu cánh. Hơn nữa, Phật giáo không trung thành với một thần linh hay
siêu nhiên nào? Đối với đa số người phương Tây thường cho rằng Phật giáo
là một tôn giáo vì họ có ý niệm bao hàm sự tôn sùng Thượng-Đế hay Chúa
là vị có quyền năng trên hết. Chúa sinh ra con người, và Chúa cũng có
quyền định đoạt số phận con người. Hầu hết các tôn giáo độc thần trên
thế giới nầy dạy con người thờ kính thần linh, cầu xin ân huệ …. Trái
lại, Phật giáo khuyên con người tự phát triển khả năng và trí tuệ của
chính mình. Không có “ông Thần, ông Thánh hay Thượng Đế…” nào ban ân huệ
cho mình. Van vái hay sùng bái thần linh, thượng đế để mong cầu cạnh
được che chở là điều không tưởng. Phật giáo không tin tưởng ở một quyền
lực cao siêu nào có thể quyết định được vận mệnh của con người.
Phật giáo
không phải là một triết lý, vì triết lý có tính chất mơ hồ. Có nhà hoạt
động chính trị nổi tiếng từng nói: “Phật học là mẹ của triết
học, nghiên cứu Phật học có thể bổ khuyết cho khoa học”. Nói cho dễ
hiểu, Phật học không những thích hợp với khoa học mà còn bổ sung những
khiếm khuyết của khoa học”. Phật giáo mang tính chất thiết thực gần như
khoa học. Phật giáo là bánh xe, chiếc xe hay cái bè, cái thuyền để
chuyển tải con người thoát khỏi bể khổ luân hồi. Phật giáo và khoa học
hổ tương cho nhau. Vì vậy, Phật giáo không đòi hỏi nơi người Phật tử có
một đức tin mù quáng. Phật giáo khuyến khích và chủ trương tự do bình
đẳng, phù hợp với lý trí và thời đại. Phật giáo độ sinh chứ không độ
tử.
Phật giáo
không đòi hỏi lòng tin mù quáng vào những giáo điều hay tín điều; trái
lại, Phật giáo khuyến khích con người chứng nghiệm giáo lý qua trí tuệ
suy xét và qua kinh nghiệm của chính bản thân mình. Nói một cách khác đó
là “chánh kiến” (Sammaditthi). Đức Phật dạy: “Không nên
tin những lời đồn đại”. Vì Phật giáo là một giáo lý thực tiễn, một
phương tiện giải thoát mà theo danh từ Pali gọi là: “Dhamma”:”
Đức Phật còn
dạy rằng : việc hoài nghi là quyền của con người. Người phật tử không
làm nô lệ cho một cá nhân nào hay một quyển sách nào; không nên nhắm mắt
tin càn về những điều mình còn hoài nghi. Phật giáo không phải là siêu
hình. Phât giáo không phải là một chủ nghĩa độc đoán, độc thần hay hoài
nghi. Phật giáo tin rằng con người có kiếp luân hồi.
Phật giáo là
một nền giáo dục trí huệ, nhân bản vô lượng vô biên, căn cứ vào nguyên
lý và hiện tượng của vũ trụ. Nền giáo dục mà đức Phật dẫn dắt và chỉ dạy
cho chúng sinh hài hòa âm dương, sống khiêm tốn và suy nghĩ linh hoạt.
Khuyên con người làm những điều phúc đức, tốt lành trong xã hội và trong
đời sống cá nhân hàng ngày từ những việc nhỏ nhất cho đến việc lớn nhất,
vĩ đại nhất, dựa trên phương diện thời gian, không gian và bao hàm cả
quá khứ - hiện tại- và tương lai. Nền giáo dục đó dạy chúng ta dùng trí
tuệ để nhận xét sự việc làm chuẩn.
Phật Giáo là nền giáo dục của
Phật Ðà, là nền giáo dục chí thiện viên mãn đối với chúng sanh. Nội
dung của nền giáo dục này bao gồm sự kiện và trí tuệ vô tận vô biên, so
với nội dung quá trình Ðại Học hiện đại còn nhiều hơn. Về mặt thời gian
nó nói đến quá khứ, hiện tại và tương lai. Về mặt không gian, nó nói đến
cuộc sống trước mắt của chúng ta, suy diễn đến cái thế giới vô tận. Cho
nên, nó là giáo học, là giáo dục chẳng phải là tôn giáo. Nó là nền giáo
dục giác ngộ vũ trụ nhân sinh. Học Phật là sự thụ hưởng tối cao của đời
người.
Trong kinh
Pháp Cú, Đức Phật dạy rằng:
“Chỉ
có ta làm điều tội lỗi, chỉ có ta làm cho ta ô nhiễm.
Chỉ có ta làm ta tránh được
điều tội lỗi, chì có ta gội rửa cho ta.
Trong
sạch hay ô nhiễm là tự nơi ta.
Không ai có thể làm cho
người khác trở nên trong sạch”.
Đức Phật
đã chỉ cho chúng ta con đường đi tìm sự thực là chân lý xuyên qua tu tập
của người Phật tử chân chính dùng Trí Tuệ -- Giới Hạnh – Chế Ngự nhất
là phải dùng tâm trí và cương quyết để thắng dục vọng. Từ vô minh dần dà
làm nghiệp lực hao mòn dẫn đến tham dục.
Muốn
thắng vô minh – dục vọng,chúng ta cần phải luyện tập một cách công phu
và thực hành đúng . Phương pháp đó không ngoài Phật pháp, bằng cách có
một tư duy chân chính theo gương đức Thế Tôn, trải qua chặng đường giác
ngộ với tinh thần tự lực và quyết tâm sống đạo đức, luôn luôn dùng trí
tuệ để cân nhắc và giải quyết mọi sự việc. Ngoài ra, người Phật tử phải
có từ tâm (metta) và bao dung (karuna). Chính từ tâm và
lòng bao dung của đạo Phật là nền tảng của một xã hội tiến bộ, trong đó
con người được đối xử bình đẳng với nhau, giải tỏa được nỗi khổ đau khắc
khoải của đời người như những lời dạy của đức Phật trong “Tam Tạng Kinh”
(Tipitaka) gồm cả tri thức- đạo đức và tinh thần. Chúng ta,
những người xuất gia hay tại gia luôn luôn nhớ lời đức Phật dạy là ánh
sáng, là đuốc soi đường để chúng ta hành trì. Có như thế mới là người
con Phật giác ngộ.
Chúng ta
còn có bổn phận làm theo lời đức Phật dạy là luôn làm công viêc bố thí,
pháp thí, vô úy thí. Vì không có công đức nào lớn nhất và cũng không có
công đức nào sánh bằng. Giảng kinh, thuyết pháp, viết bài, viết sách nói
về Phật hay in kinh sách đem phân phát cho mọi người. Bố thí tiền bạc,
vật dụng cho những người nghèo khó, túng quẫn, sa cơ lở bước …. là một
hạnh phúc tuyệt vời.Việc làm nầy có giá trị và có lợi ích vô biên không
có gì sánh bằng vì đó là hoài bão và tâm nguyện của chúng ta.
Những lời
chỉ dạy của đức Phật tuy không đi sâu vào khoa học, triết học nhưng
những luận lý cao siêu về vũ trụ, xã hội, nhân sinh và con người Ngài
đã đi trước các học già và các nhà khoa học hiện đại (*).
Tóm lại,
có nhiều cách định nghĩa Phật giáo là gì ? Nhưng định nghĩa cách nào
cũng nên nhớ câu: “Tất cả vì Phật pháp, tất cả vì chúng sinh!”. Những
lời dạy của đức Phật cách đây đã trên 2500 năm- nhưng đến ngày nay và
hiện tại bây giờ- bước qua thế kỷ 21vẫn còn hiệu lực tối đa. Và những
điều nầy đã được các nhà hiền triết và các nhà tri thức đếu phải công
nhận đó là chân lý. Nói một cách khác Phật giáo là một chân lý trường
tồn không có gì có thể đổi thay được./.
(*)
1-
Descarte (1596-1650):
Cần
phải quan sát mọi hiện tượng trên nền tảng của sự hoài nghi.
2- Spinoza (1631-1677):
Chấp
nhận thực thể trường tồn.Vừa lập luận rằng tất cả những hiình thức tồn
tại đều tạm bợ nhất thời.
3- Hume (1711-1776):
Phân
tích phần tâm linh của con người và kết luận rằngđó chỉ là những trạng
thái luôn luôn biến chuyển.
***
http://www.buddhismtoday.com/viet/phatphap/phatgiaolagi.htm
|
|